Handhaving schijnzelfstandigheid raakt bouw harder dan ICT
Uit de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 van TNO blijkt dat 30 procent van de werkgevers de samenwerking met zzp’ers heeft aangepast. In de bouw is dat bijna de helft, in de ICT verandert weinig.

De handhaving schijnzelfstandigheid pakt per sector heel verschillend uit. Van de ondervraagde werkgevers heeft 30 procent de samenwerking met zzp’ers aangepast, maar in de bouw is dat bijna de helft en in de ICT ziet twee derde geen verandering. Dat blijkt uit de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 van TNO.
Voor het onderzoek vulden 6.010 werkgevers in de eerste helft van 2026 een vragenlijst in, ruim een jaar nadat de Belastingdienst op 1 januari 2025 het handhavingsmoratorium beëindigde. Volgens TNO zag 55 procent van de werkgevers geen veranderingen. Ongeveer 10 procent zegt dat een deel van de zzp’ers in loondienst is gekomen en 8 procent nam nieuwe werknemers aan voor werk dat zzp’ers deden.
Handhaving schijnzelfstandigheid per sector
In de bouw dwingt de handhaving tot keuzes die de ICT nog nauwelijks voelt.
In de bouw paste 49 procent van de werkgevers met zzp’ers de samenwerking aan en zag 40 procent geen verandering, meldt ZiPconomy op basis van de TNO-tabellen. In de bouw verving ook 12 procent een deel van de zzp’ers door uitzendkrachten of gedetacheerden, het hoogste aandeel van alle sectoren. In de ICT zag 66 procent geen verandering, in de landbouw 70 procent.
Bij non-profitorganisaties kwam in 27 procent van de gevallen een deel van de zzp’ers in loondienst, tegen 7 procent bij commerciële bedrijven. In de zorg ging het om 24 procent. Bij vestigingen met 10 tot 49 werknemers paste 36 procent de samenwerking aan; bij de kleinste werkgevers, met 1 tot 4 werknemers, zag 63 procent geen verandering. ‘Veel werkgevers lopen echter tegen praktische grenzen aan’, zegt TNO-onderzoeker Gerben Hulsegge tegen ZiPconomy.
Krapte maakt de keuze lastiger
De bouw combineert de grootste aanpassing met het grootste tekort. Volgens TNO heeft 47 procent van de bouwwerkgevers een personeelstekort, tegen 26 procent van alle werkgevers. Het aandeel werkgevers dat zzp’ers inzet daalde licht, van 24 procent in 2024 naar 23 procent. Bij vestigingen met 100 of meer werknemers zakte het gebruik van zzp’ers van 60 naar 44 procent, meldt Flexnieuws.
Werk je met zzp’ers, dan laat de enquête zien waar de druk zit: in sectoren waar zzp’ers naast vast personeel hetzelfde werk doen. Duidelijke opdrachten met begin- en einddatum en minder sturing op de manier van werken zijn de gangbare aanpassingen. Ook de plannen voor een Zelfstandigenwet en de dalende krapte op de arbeidsmarkt spelen mee in die afweging.
TNO houdt de Werkgevers Enquête Arbeid elke twee jaar. De volgende meting, in 2028, laat zien of de verschuiving naar loondienst doorzet.
Bronnen
- TNO — Werkgevers Enquête Arbeid 2026: resultaten in vogelvlucht (rapport TNO 2026 18231) ·
- ZiPconomy — TNO onderzoek effect handhaving zzp: ICT-sector ziet weinig veranderen, bouw past samenwerking aan, non-profit kiest loondienst ·
- Flexnieuws — TNO: piek blijft hoofdreden inzet flex, grote werkgevers huren minder extern in ·


