dinsdag 17 november 2026 · Den Haag
Zakelijk nieuws
voor ondernemers
OP DE ZAAK.
PersoneelNederland

Ondernemingsraad instellen: 7 stappen voor werkgevers

Vanaf 50 werknemers is een OR verplicht. Met een reglement, verkiezingen en heldere faciliteiten organiseer je medezeggenschap zonder het proces over te nemen.

Lege vergadertafel met stoelen en notitieblokken
Foto · Foto: Mikhail Nilov / Pexels · Pexels License

Een ondernemingsraad instellen is verplicht zodra in je onderneming in de regel 50 of meer personen werken. Reken op enkele maanden voor reglement, kandidaatstelling en verkiezing; de kosten die de OR redelijkerwijs nodig heeft, komen voor rekening van de ondernemer.

De plicht staat in artikel 2 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Groeit je bedrijf door de grens van 50, dan ligt het initiatief bij jou als ondernemer. Je organiseert de randvoorwaarden; werknemers kiezen zelf hun vertegenwoordiging en de raad bepaalt zijn eigen standpunten. Wie net personeel aanneemt, vindt de basis in onze gids over de eerste werknemer aannemen.

Wat je nodig hebt om een ondernemingsraad in te stellen

De werkgever organiseert de randvoorwaarden; werknemers kiezen hun vertegenwoordiging.

  • een actueel overzicht van het aantal werkzame personen, inclusief wie al minstens 3 maanden in dienst is
  • een indeling van de onderneming in afdelingen of vestigingen, voor eventuele kiesgroepen
  • een voorlopig reglement voor de eerste verkiezing
  • een verkiezingscommissie en een planning voor kandidaatstelling en stemming
  • budget en werktijd voor vergaderen, overleg en scholing

Stappenplan

  1. Stel vast of in de regel 50 of meer personen in de onderneming werken. Bij twijfel over welke vestigingen of bv's samen één onderneming vormen, laat je de structuur toetsen.
  2. Bepaal het aantal zetels. De WOR koppelt dat aan de omvang: 5 leden bij 50 tot 100 personen, 7 bij 100 tot 200, 9 bij 200 tot 400, 11 bij 400 tot 600 en 13 bij 600 tot 1.000.
  3. Informeer alle medewerkers over het doel, de planning en hun recht om te stemmen en zich kandidaat te stellen.
  4. Leg een voorlopig reglement vast met de zittingsduur, eventuele kiesgroepen en de verkiezingsprocedure. De gekozen OR stelt daarna zijn definitieve reglement vast.
  5. Open de kandidaatstelling. Kandidatenlijsten kunnen worden ingediend door een vakbond met leden in de onderneming en door groepen kiesgerechtigde medewerkers. Kiesgerechtigd en verkiesbaar is wie minstens 3 maanden in de onderneming werkt.
  6. Organiseer de verkiezing bij geheime schriftelijke stemming en maak de uitslag bekend.
  7. Plan de eerste overlegvergadering en leg faciliteiten vast: vergaderen in werktijd, uren voor overleg, scholingsdagen en toegang tot informatie.

Kosten en tijd

Er is geen overheidstarief. Volgens artikel 22 WOR komen de kosten die redelijkerwijs nodig zijn voor de taak van de OR ten laste van de ondernemer, inclusief scholing. Kosten van een externe deskundige of een rechtszaak betaal je alleen als de OR je vooraf heeft ingelicht.

Daarnaast regelt artikel 18 de tijd. Ondernemer en OR stellen samen vast hoeveel uren en dagen nodig zijn, met wettelijke minimums: 60 uur per jaar voor overleg en 5 scholingsdagen per jaar voor een OR-lid, oplopend tot 8 dagen voor een lid dat ook in een commissie zit. Dat gebeurt in werktijd en met behoud van loon.

Zittingsduur en verkiezingen

Leden treden standaard om de drie jaar tegelijk af en zijn direct herkiesbaar. In het reglement mag de OR kiezen voor twee of vier jaar, of voor een rooster waarbij om de twee jaar de helft aftreedt. Wie de onderneming verlaat, verliest zijn zetel van rechtswege.

Bedrijven met 10 tot 50 medewerkers

Onder de 50 is een OR niet verplicht. Je kunt een personeelsvertegenwoordiging (PVT) van minstens drie gekozen leden instellen; vraagt een meerderheid van de medewerkers erom, dan moet je dat doen. Heb je geen OR of PVT, dan stel je medewerkers minstens twee keer per kalenderjaar in de gelegenheid om met jou bijeen te komen.

Veelgemaakte fouten

De ondernemer stuurt de kandidaatstelling of de uitslag inhoudelijk bij, de kandidaatstelling is te kort, of medewerkers met een flexibel contract worden ten onrechte buiten de kiezerslijst gehouden. Ook blijft de grens van 50 soms te lang onopgemerkt. Elke belanghebbende kan de kantonrechter vragen te bepalen dat de ondernemer een OR instelt (artikel 36 WOR).

Veelgestelde vragen

Wanneer is een ondernemingsraad verplicht? Als in de onderneming in de regel ten minste 50 personen werkzaam zijn. Zakt het aantal daarna onder de 50, dan houdt de OR op te bestaan aan het einde van de zittingsperiode.

Wie betaalt de ondernemingsraad? De ondernemer draagt de redelijke kosten en geeft vergader- en scholingstijd met behoud van loon.

Hoe groot wordt de OR? Dat hangt af van het aantal werkzame personen, van 5 leden bij 50 tot 100 personen tot maximaal 25 in zeer grote ondernemingen.

Kan een OR over het thuiswerkbeleid meepraten? Ja, regelingen over werktijden en werkplek raken medezeggenschap. Het kantoorvoorstel van VodafoneZiggo ligt bijvoorbeeld eerst bij de ondernemingsraad.

Waar je verder moet zijn

De wettekst staat op wetten.overheid.nl, de drempels en uitleg bij Rijksoverheid en KVK. De SER publiceert modelreglementen en informatie over medezeggenschap. Voor je eigen structuur, zeker bij meerdere vestigingen of een holding, is advies van een arbeidsrechtjurist of HR-adviseur verstandig.

Op de Zaak Weekly

De week voor je bedrijf,
in vijf minuten.

Elke vrijdag om 9 uur: de regels die veranderden, het geld dat beschikbaar kwam, de cijfers die ertoe doen en de gids die je deze week moet bewaren. Geschreven voor wie een bedrijf runt, niet voor wie erover vergadert.

Gesponsorde plekken zijn altijd gelabeld. De redactie is niet te koop.

Wat je ontvangt

  • De wetswijziging, termijn of regeling van de week en wat die voor je bedrijf betekent
  • Eén praktische gids om te bewaren: stappen, voorwaarden en de instantie waar je moet zijn
  • De cijfers van CBS, KVK of UWV die iets zeggen over jouw sector
  • De overname, investering of benoeming die het speelveld verandert